14. posiedzenie Komitetu Międzynarodowego Fundacji Auschwitz-Birkenau

1 października w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w Warszawie odbyło się 14. posiedzenie Komitetu Międzynarodowego Fundacji Auschwitz-Birkenau z udziałem przedstawicieli państw wspierających działania Fundacji na rzecz zachowania Miejsca Pamięci Auschwitz. Obok kwestii związanych z konserwacją Miejsca Pamięci, istotnym tematem spotkania były przygotowania do 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz.

Otwierając posiedzenie, przewodniczący Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau Marek Zając podziękował ministrowi Grzegorzowi Karpińskiemu za umożliwienie powrotu spotkań Komitetu Międzynarodowego do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Następnie zwrócił się do członków Komitetu: „Wszyscy zdajemy sobie sprawę, jak ważne jest zachowanie śladów tej tragicznej historii. Konserwacja w Miejscu Pamięci oraz wszystkie związane z nią działania były i pozostają ogromnym wyzwaniem. To praca wymagająca wielkiego zaangażowania”.

„Zbliża się 80. rocznica wyzwolenia KL Auschwitz. Z każdym rokiem jest z nami coraz mniej Ocalałych. Musimy zrobić wszystko, aby ich głos wybrzmiał w tym dniu z pełną siłą – na całym świecie. Musimy zapobiec powrotowi katastrofy nienawiści. To nasz wspólny cel, nasz obowiązek i nasze zadanie” – dodał Zając.

Prezes Fundacji Auschwitz-Birkenau i dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, dr Piotr M. A. Cywiński, podkreślił znaczenie wsparcia Fundacji dla zachowania autentyczności Miejsca Pamięci: „W ubiegłym roku Fundacja przekazała rekordowe 27 milionów złotych na prace konserwatorskie, a łączna kwota wsparcia dla Muzeum od początku działalności Fundacji przekroczyła na początku tego roku 100 milionów złotych”.

Jolanta Banaś-Maciaszczyk, kierowniczka działu konserwacji Muzeum Auschwitz, przedstawiła informacje na temat 14 realizowanych lub niedawno zakończonych projektów konserwatorskich finansowanych przez Fundację. Obejmują one m.in. konserwację murowanych baraków, latryn, kuchni, stacji dezynfekcji oraz ruin krematoriów i komór gazowych na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau, a także zabezpieczanie przedmiotów należących do ofiar, w tym tysięcy butów najmłodszych ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady. Projekty obejmują również ochronę historycznej zieleni, gospodarkę wodną na terenie Birkenau oraz cyfrową dokumentację prowadzonych prac.

„Standardy oraz wysoka jakość prac konserwatorskich wypracowane i stosowane przez konserwatorów Muzeum gwarantują możliwie najdłuższe zachowanie historycznych obiektów w Miejscu Pamięci” – podkreślił podczas spotkania Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji.

Dyrektor generalny Fundacji, Wojciech Soczewica, zaznaczył, że oprócz podstawowej misji finansowania prac konserwatorskich Fundacja stopniowo rozwija również wsparcie dla działań edukacyjnych, finansowanych ze środków pozyskiwanych poza Funduszem Kapitału Wieczystego.

„Platforma ‘Auschwitz. In Front of your Eyes’, umożliwiająca zwiedzanie online na żywo z przewodnikiem Miejsca Pamięci Auschwitz – obecnie dostępna w siedmiu językach – została uruchomiona w styczniu tego roku. Coraz więcej szkół i instytucji włącza tę formę edukacji do swoich programów. Przykładowo miasto Leeds przeznaczyło środki, aby uczniowie ze wszystkich 44 szkół publicznych mogli odwiedzić Muzeum Auschwitz online. Pracujemy również nad ogólną strategią edukacyjną Muzeum, a wkrótce rozpoczniemy specjalny program szkoleń dla przewodników” – powiedział Wojciech Soczewica.

„Projekt zwiedzania online ma dla nas szczególne znaczenie. Widzimy zainteresowanie tą formą edukacji nie tylko ze strony szkół i instytucji edukacyjnych, lecz także firm, które chcą włączyć refleksję nad procesami odczłowieczenia – na podstawie historii Auschwitz – do etycznych fundamentów swoich organizacji. Jesteśmy również na początku zupełnie nowego projektu – stworzenia wystawy sztuki w budynku dawnej kuchni obozowej na terenie Auschwitz I, prezentującej prace tworzone przez więźniów oraz przez Ocalałych po wyzwoleniu obozu” – dodał dr Cywiński.

Piotr Cywiński odniósł się także do nadchodzącej 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz, która prawdopodobnie będzie ostatnią okrągłą rocznicą z udziałem licznej grupy Ocalałych. Ich słowa będą słyszane na całym świecie, również przez delegacje państwowe zgromadzone przed główną bramą byłego obozu Auschwitz II-Birkenau.

„W centrum uwagi tego dnia będą Ocala­li. Nie wiemy jeszcze, ilu z nich będzie mogło być z nami osobiście 27 stycznia – mam nadzieję, że będzie to kilkadziesiąt osób. Należy jednak podkreślić, że podczas obchodów rocznicowych nie będą wygłaszane przemówienia polityczne” – zaznaczył dyrektor Cywiński.

Podczas dyskusji w trakcie posiedzenia Komitetu pojawiło się wiele pytań dotyczących rocznicy, a dyplomaci – na razie nieoficjalnie – sygnalizują obecność licznych delegacji na najwyższym szczeblu.

Główne uroczystości związane z 80. rocznicą wyzwolenia Auschwitz rozpoczną się 27 stycznia o godzinie 16:00 w specjalnym namiocie, który zostanie ustawiony nad bramą byłego obozu Auschwitz II-Birkenau. Jednym z symboli obchodów będzie wagon towarowy tego typu, jakiego Niemcy używali do deportacji Żydów do obozów zagłady.