15. posiedzenie Komitetu Międzynarodowego Fundacji Auschwitz-Birkenau

9 października w Miejscu Pamięci Auschwitz odbyło się 15. posiedzenie Komitetu Międzynarodowego Fundacji Auschwitz-Birkenau. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele państw wspierających działania Fundacji na rzecz zachowania Miejsca Pamięci.

Otwierając posiedzenie, Józef Wancer, przewodniczący Komitetu Finansowego Fundacji, który przewodniczył obradom, powiedział: „Ostatnie posiedzenie Komitetu Międzynarodowego w Miejscu Pamięci Auschwitz odbyło się trzy lata temu. To, że możemy dziś być tutaj, w miejscu, które staramy się chronić, ma szczególne znaczenie. Dla mnie osobiście jest to niezwykle ważne, ponieważ moja babcia i jej troje dzieci zostali tutaj zamordowani. Nasze działania mają na celu zapewnienie, aby taka tragedia nigdy więcej się nie powtórzyła”.

Dr Piotr M. A. Cywiński, dyrektor Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau oraz prezes Fundacji Auschwitz-Birkenau, podkreślił: „Praca, którą rozpoczęliśmy wspólnie ponad 15 lat temu, ma ogromne znaczenie. Widzimy, że świat zmienia się w nieprzewidywalny sposób. Nie wiemy, co przyniosą najbliższe miesiące. Trwały pokój może powstać jedynie na fundamencie pamięci.

„Gdy wiele lat temu mówiłem, że pamięć jest kluczem do przyszłości, często słyszałem, że są to słowa, które dyrektor Miejsca Pamięci Auschwitz musi wypowiadać. Dziś jednak widać wyraźnie, jak są one istotne w obliczu zagrożeń, jakie może przynieść przyszłość. Dla mnie rok 2024 trwał tylko pół roku, ponieważ jego druga część była niemal w całości poświęcona przygotowaniom do obchodów 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz. Uważam, że była to prawdopodobnie ostatnia tak duża międzynarodowa uroczystość epoki powojennej. Dziś nie żyjemy już w tej epoce. W obecnym czasie świat potrzebuje wyraźnego i silnego głosu płynącego z tego miejsca. Moim zdaniem rola pamięci będzie w tych trudnych czasach tylko rosnąć. Dziękuję Państwu za wsparcie i obecność”.

Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau, przedstawił sprawozdanie z ostatnich działań, w tym z realizacji dodatkowych projektów edukacyjnych finansowanych – co istotne – ze środków pozyskanych poza Funduszem Kapitału Wieczystego.

„Jednym z bardzo ważnych projektów, które wspieramy, jest utworzenie stałej wystawy sztuki obozowej. Plan wystawy jest gotowy, a prace przygotowawcze zaplanowano na najbliższe siedem lat. W budynku dawnej kuchni obozowej na terenie Auschwitz I powstanie ekspozycja prezentująca prace tworzone przez więźniów w obozie oraz dzieła powstałe po wojnie, autorstwa Ocalałych. Ukazują one szerokie spektrum emocji towarzyszących ludziom w realiach obozowych. Znaczna część szacowanego budżetu w wysokości 24 milionów dolarów została już zabezpieczona. Wśród darczyńców prywatnych znajdują się m.in. Evonik Industries oraz Alfred Landecker Foundation. Proces digitalizacji będzie wspierany przez firmę Google” – powiedział Soczewica.

Wskazał również inne inicjatywy: „Nieustannie rozwijamy projekt zwiedzania online na żywo z przewodnikiem. Wprowadziliśmy nowe języki: czeski, japoński, ukraiński i rosyjski. Obecnie zwiedzanie dostępne jest w 11 językach. Coraz więcej młodych ludzi bierze w nim udział, podobnie jak muzea poświęcone Zagładzie, instytucje oraz szkoły, które włączają je do swoich programów. Co istotne, wielu uczestników podkreśla, że doświadczenie to wzmacnia ich chęć osobistej wizyty w Miejscu Pamięci. Kolejnym projektem jest ‘Picture from Auschwitz’, którego celem jest stworzenie wirtualnej scenografii filmowej – cyfrowej repliki terenu, przeznaczonej dla twórców filmowych, którzy ze względów konserwatorskich nie mogą pracować w autentycznej przestrzeni poobozowej”.

Dodał również: „Warto podkreślić wsparcie dla Międzynarodowego Marszu Żywych w wysokości 150 000 dolarów, dzięki któremu zakończono konserwację wszystkich około 8 000 dziecięcych butów znajdujących się w zbiorach Muzeum”.

Sprawozdanie finansowe Fundacji przedstawił wiceprezes zarządu Łukasz Rozdeiczer-Kryszkowski. W 2024 roku Fundacja przekazała niemal 22 miliony złotych na prace konserwatorskie w Miejscu Pamięci Auschwitz, a w 2025 roku kwota ta wzrośnie do niemal 25 milionów złotych. Ponadto Tomasz Walczak, partner w firmie Deloitte, zaprezentował wyniki audytu sprawozdania finansowego przeprowadzonego przez KPMG.

Istotną częścią spotkania było również omówienie prac konserwatorskich realizowanych w Miejscu Pamięci przy wsparciu Fundacji. Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji, wyjaśnił: „Muzeum dysponuje kompetentnym i doświadczonym zespołem, który realizuje wszystkie prace konserwatorskie. W 2024 roku zakończyliśmy 13 projektów konserwatorskich, przeznaczając na ten cel ponad 21 milionów złotych. W bieżącym roku realizujemy 11 projektów, a dotychczas wydatkowano już 16 milionów złotych. Wszystkie prace prowadzone są zgodnie z najwyższymi standardami konserwatorskimi, co potwierdzają zarówno gremia eksperckie i środowiska naukowe, jak i urząd ochrony zabytków sprawujący nadzór nad tymi działaniami”.

Dodał: „Chciałbym również podkreślić znaczenie dokumentacji, którą tworzymy w trakcie wszystkich prac konserwatorskich. Naszym zadaniem jest zabezpieczenie i zachowanie oryginalnych, historycznych obiektów związanych z funkcjonowaniem KL Auschwitz. Równie istotne jest jednak dokumentowanie prowadzonych działań. W przyszłości dokumentacja ta będzie kluczowym potwierdzeniem autentyczności tych obiektów. Każda osoba będzie mogła w dowolnym momencie zweryfikować, co zostało wykonane, w jaki sposób i w jakim zakresie – zarówno w formie wizualnej, jak i merytorycznej”.

Agnieszka Tanistra-Różanowska, kierowniczka Globalnego Planu Konserwacji, przedstawiła informacje na temat bieżących projektów, w tym prac przy historycznych budynkach oraz ruinach komór gazowych i krematoriów na terenie Auschwitz II-Birkenau, konserwacji malowideł ściennych w Auschwitz I oraz zabezpieczania przedmiotów należących do ofiar, takich jak walizki czy buty dziecięce.

Podkreśliła: „Dokumentacja projektów konserwatorskich jest stale rozwijana – nie tylko fotograficznie, także z wykorzystaniem dronów – ale również poprzez zastosowanie systemów informacji geograficznej (GIS) oraz modelowania informacji o budynku (BIM), w których gromadzone są różnorodne dane dotyczące miejsca oraz obiektów poddawanych konserwacji. Wdrożenie projektu BIM zostało wyróżnione podczas konferencji InfraBIM 2025. Muzeum, jako instytucja realizująca projekt, otrzymało nagrodę w konkursie InfraLIDER właśnie za wykorzystanie tej technologii w ochronie zabytkowej zabudowy poobozowej”.

Oprócz wysłuchania sprawozdań członkowie Komitetu Międzynarodowego mieli również możliwość zapoznania się na miejscu z przebiegiem prac konserwatorskich przy historycznej murowanej łaźni w sektorze BIa Auschwitz II-Birkenau.

Na zakończenie członkowie Komitetu Międzynarodowego wzięli udział w otwarciu wystawy „Błękit pruski” autorstwa Yishai Jusidmana.