Rozpoczęcie konserwacji butów najmłodszych ofiar Auschwitz

Laboratoria Konserwatorskie Muzeum Auschwitz rozpoczęły dwuletni projekt konserwacji około 8 000 dziecięcych butów znajdujących się w zbiorach Miejsca Pamięci. Stanowią one przejmujący symbol cierpienia najmłodszych ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz. Projekt finansowany jest przez Fundację Auschwitz-Birkenau oraz International March of the Living we współpracy z Neishlos Foundation i izraelskim filantropem Matim Kochavim.

„Buty dziecięce są jednym z najbardziej poruszających świadectw zbrodni popełnionych w Auschwitz, dlatego tak ważne jest podjęcie działań na rzecz ich jak najdłuższego zachowania. W planowanych pracach konserwatorskich szczególne znaczenie będzie miało indywidualne podejście do każdego obiektu” – powiedział Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji.

W ramach dwuletniego projektu planowana jest konserwacja oraz opracowanie dokumentacji opisowej i fotograficznej około 8 000 obiektów. Każdy but zostanie zmierzony, a następnie sporządzona zostanie karta obiektu zawierająca fotografię oraz szczegółowy opis. Na podstawie zebranych informacji powstanie baza danych dotycząca zarówno producentów, jak i właścicieli obuwia.

Celem prac jest spowolnienie procesów starzenia. Buty wykonane są z różnych materiałów, które wzajemnie na siebie oddziałują. W zależności od ich stanu zachowania, rodzaju i właściwości, po przeprowadzeniu specjalistycznych badań zastosowane zostaną odpowiednie zabiegi, takie jak oczyszczanie powierzchni, stabilizacja procesów korozji metali, stabilizacja tkanin metodą igłową, wzmacnianie struktury skóry czy zabezpieczanie elementów metalowych przed wpływem czynników atmosferycznych.

„Każdy z obiektów posiada indywidualne cechy, uszkodzenia oraz ślady użytkowania przez właścicieli, które determinują zakres działań konserwatorskich oraz dobór odpowiednich metod i środków” – powiedział Mirosław Maciaszczyk, konserwator z Laboratoriów Konserwatorskich Muzeum.

W wyniku przeprowadzonych prac poprawi się stan fizyczny i chemiczny obiektów, co umożliwi ich długoterminowe przechowywanie oraz ekspozycję.

„Zachowanie oraz szczegółowe opracowanie historyczne tej wyjątkowo ważnej grupy przedmiotów osobistych ma ogromne znaczenie zarówno z punktu widzenia konserwatorskiego, jak i etycznego. Zakładamy, że dzięki realizacji projektu uda się przynajmniej częściowo zidentyfikować właścicieli obuwia, a ich historie będą symbolem setek tysięcy bezimiennych ofiar” – powiedziała Elżbieta Cajzer, kierowniczka zbiorów.

W zbiorach Muzeum znajduje się około 110 000 butów, w tym około 8 000 dziecięcych. Większość z nich prezentowana jest na wystawie stałej.

Kolekcja jest bardzo zróżnicowana i obejmuje różne rodzaje obuwia, takie jak sandały, pantofle czy buty, wykonane z różnych materiałów i w różnych rozmiarach. Obuwie odnalezione po wyzwoleniu obozu to w większości pojedyncze egzemplarze – jedynie niewielka część stanowi pary.

Większość dziecięcych butów pozostaje niezidentyfikowana, jednak w niektórych przypadkach możliwe jest ustalenie ich pochodzenia dzięki oznaczeniom producentów. Zachowały się także pojedyncze egzemplarze z podpisami – imionami i nazwiskami oraz adresami – które umożliwiają identyfikację właścicieli.

Szacuje się, że do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz deportowano około 232 000 dzieci i młodzieży, z czego około 216 000 stanowili Żydzi, 11 000 Romowie, około 3 000 Polacy, ponad 1 000 Białorusini oraz kilkuset Rosjan, Ukraińców i przedstawicieli innych narodowości. Łącznie w obozie zarejestrowano około 23 000 dzieci i młodzieży, z czego około 700 zostało wyzwolonych w styczniu 1945 roku.