Aktualności

433 dokumenty historyczne, które w listopadzie ubiegłego roku miały zostać wystawione na sprzedaż w domu aukcyjnym w Neuss w Niemczech, zostały powierzone Fundacji Auschwitz-Birkenau. Oficjalne przekazanie odbyło się 30 stycznia w siedzibie parlamentu kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia.

Dokumenty dotyczą różnych zbrodni popełnionych podczas II wojny światowej oraz niemieckiej okupacji Polski. Pochodzą m.in. z gett oraz kilku obozów koncentracyjnych. Zbiór obejmuje także korespondencję obozową. Znacząca część kolekcji dotyczy obozu Auschwitz.

„Gdy tylko pojawiły się informacje o aukcji, ze względu na charakter dokumentów oraz ich znaczenie, natychmiast rozpoczęliśmy rozmowy z władzami kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia, na którego terenie znajduje się dom aukcyjny. Naszym celem było nie tylko wstrzymanie aukcji, ale także zabezpieczenie zbioru i znalezienie sposobu na przekazanie tych wyjątkowych świadectw materialnych tam, gdzie jest ich właściwe miejsce” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.

Rozmowy dotyczące formalnego przekazania dokumentów trwały wiele tygodni. „Jestem wdzięczny, że udało się znaleźć rozwiązanie umożliwiające przekazanie tego zbioru do archiwów właściwych instytucji pamięci. Zachowanie pamięci w archiwach i muzeach chroni godność ofiar oraz wspiera dalsze badania i edukację dotyczącą nieludzkich mechanizmów nazistowskich prześladowań i zagłady” – powiedział André Kuper, przewodniczący parlamentu Nadrenii Północnej-Westfalii.

Prezes Fundacji Auschwitz-Birkenau i dyrektor Muzeum Auschwitz, dr Piotr M. A. Cywiński, podkreślił duże znaczenie faktu, że Fundacja przejęła kolekcję w formie depozytu. „Dokumenty zostaną przekazane do odpowiednich tematycznie instytucji i miejsc pamięci, gdzie zostaną włączone do zasobów archiwalnych, poddane konserwacji oraz opracowaniu naukowemu. Dzięki temu będą mogły być wykorzystywane w działalności edukacyjnej i udostępniane” – zaznaczył.

Przekazanie dokumentów było możliwe dzięki współpracy Fundacji Auschwitz-Birkenau, władz kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia, wieloletnich partnerów instytucjonalnych oraz prywatnych darczyńców. Kolekcja została przekazana Fundacji trzy dni po obchodach 81. rocznicy wyzwolenia Auschwitz.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Zagłady Fundacja Auschwitz-Birkenau informuje o otrzymaniu dobrowolnej darowizny w wysokości 500 000 dolarów amerykańskich od Stanów Zjednoczonych na wsparcie realizacji wystawy Auschwitz Art Exhibit, umożliwiającej prezentację 4 000 szkiców, rysunków i obrazów stworzonych przez więźniów oraz Ocalałych z niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Większość z tych prac nigdy wcześniej nie była prezentowana.

Darowizna ta odzwierciedla wieloletnie zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w edukację o Zagładzie, upamiętnianie, dialog i badania, a także w przeciwdziałanie antysemityzmowi. Ma ona na celu wsparcie i wzmocnienie działań na rzecz utworzenia stałej wystawy, która odda hołd odporności i człowieczeństwu osób, które przetrwały niewyobrażalne cierpienie.Wsparcie to stanowi kontynuację wcześniejszego zaangażowania Stanów Zjednoczonych na rzecz Fundacji Auschwitz-Birkenau, które łącznie wyniosło 18 milionów dolarów, w tym – ostatnio – 1 milion dolarów przeznaczony na rozwój zwiedzania online na żywo „Auschwitz. In Front of your Eyes”.

Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau, powiedział: „Fundacja jest wdzięczna Stanom Zjednoczonym za ich niezmienne wsparcie naszej misji ochrony najdelikatniejszych i najbardziej unikatowych wizualnych świadectw tego miejsca — rysunków osób, które tu cierpiały. Choć to wsparcie stanowi ważny krok w realizacji projektu Auschwitz Art Exhibit, działania Fundacji wymagają trwałego zaangażowania całej społeczności międzynarodowej. W obliczu narastającego na świecie zjawiska zniekształcania historii Zagłady apelujemy do naszych partnerów na całym świecie o przyłączenie się do tych działań. Zachowanie tej historii nie jest zadaniem lokalnym — to zobowiązanie, które wszyscy mamy wobec ofiar i Ocalałych”.

Fundacja Auschwitz-Birkenau dziękuje Stanom Zjednoczonym za ich zaangażowanie w promowanie rzetelnej edukacji o Zagładzie, ochronę dziedzictwa żydowskiego w Polsce oraz wspieranie edukatorów w przekazywaniu tej historii z należytą wrażliwością i odpowiedzialnością.

Fundacja Auschwitz-Birkenau jest przekonana, że dzięki temu wsparciu będzie mogła jeszcze skuteczniej oddawać hołd ofiarom, chronić dziedzictwo Ocalałych oraz wzmacniać działania na rzecz przeciwdziałania nienawiści we wszystkich jej formach. Wspólnie możemy sprawić, że lekcje płynące z historii Zagłady będą prowadzić nas ku bezpieczniejszej i bardziej odpowiedzialnej przyszłości.

W 2026 roku pięćdziesiąt grup uczniów z Badenii-Wirtembergii weźmie udział w zwiedzaniu online Muzeum Auschwitz za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”. Jest to rezultat wyjątkowego porozumienia zawartego pomiędzy Ministerstwem Kultury, Młodzieży i Sportu kraju związkowego a Fundacją Auschwitz-Birkenau.

Badenia-Wirtembergia jest pierwszym niemieckim krajem związkowym, który zdecydował się na tak szerokie wykorzystanie platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”, umożliwiającej zwiedzanie online na żywo z przewodnikiem byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.

„Niepokojące jest to, jak wielu młodych ludzi wie dziś bardzo niewiele o Zagładzie — tej potwornej zbrodni przeciwko ludzkości. Pamięć i zrozumienie dają młodemu pokoleniu zdolność rozpoznawania pojawiających się zagrożeń i przeciwstawiania się im. Wspólnie z Fundacją Auschwitz-Birkenau, której dziękuję za doskonałą współpracę, umożliwimy naszym szkołom zdobycie tej ważnej wiedzy dzięki wirtualnym wizytom w Miejscu Pamięci Auschwitz” – powiedziała Theresa Schopper, minister kultury Badenii-Wirtembergii.

Zwiedzanie odbywa się na żywo. Edukator korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki i dokumentów, a także ze świadectw Ocalałych. Platforma umożliwia również interakcję z przewodnikiem oraz zadawanie pytań. Wszystko to pozwala na pogłębione zrozumienie historii i jej kontekstów, mimo braku fizycznej obecności w Miejscu Pamięci.

„To porozumienie wpisuje się w misję Fundacji Auschwitz-Birkenau. Naszym podstawowym celem jest ochrona autentyczności Miejsca Pamięci poprzez finansowanie prac konserwatorskich. Jednocześnie dążymy do pozyskiwania dodatkowych środków na wsparcie szeroko zakrojonych działań edukacyjnych. Badenia-Wirtembergia, jako pierwszy kraj związkowy w Niemczech, zdecydowała się na systemowe finansowanie nowoczesnej edukacji historycznej, zapewniając uczniom bezpośredni kontakt z edukacją prowadzoną z autentycznej przestrzeni historycznej” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.

W jego ocenie współpraca z Badenią-Wirtembergią ma charakter modelowego projektu, który może stać się nowym standardem w europejskiej edukacji o Auschwitz i Zagładzie.

„To dopiero początek. Będziemy zachęcać inne kraje związkowe Niemiec oraz rządy innych państw do podejmowania podobnych inicjatyw. Wspólne finansowanie dostępu do wiedzy o historii przekazywanej bezpośrednio z zachowanego Miejsca Pamięci stanowi szczególną inwestycję w odpowiedzialną edukację, mającą na celu budowanie odporności przyszłych pokoleń na fałsz, relatywizację i manipulację historią” – podkreślił.Porozumienie obejmuje nie tylko finansowanie samego zwiedzania online, lecz także przygotowanie pedagogiczne szkół uczestniczących w projekcie. Instytucje będą prowadzić zajęcia przygotowawcze i podsumowujące, a cały projekt zostanie poddany szczegółowej ewaluacji, której wyniki posłużą do jego dalszego doskonalenia i rozwoju.Porozumienie z Badenią-Wirtembergią jest rezultatem współpracy Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz Stałej Konferencji Ministrów Edukacji krajów związkowych Niemiec. W październiku ubiegłego roku prezentacja platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes” dla jej członków zapoczątkowała prace nad wdrożeniem tego systemowego rozwiązania w niemieckich szkołach.

Od 22 stycznia zwiedzający uczestniczący w zwiedzaniu edukacyjnym z przewodnikiem mogą wejść do budynku dawnej łaźni w sektorze BIb obozu Auschwitz II-Birkenau. Ten historyczny obiekt został poddany kompleksowej konserwacji dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Auschwitz-Birkenau.

„Proces konserwacji trwał 33 miesiące i opierał się na kluczowych zasadach: ograniczeniu ingerencji do absolutnego minimum oraz zachowaniu szczególnej dbałości o wszystkie historyczne elementy budynku. Dzięki temu łaźnia pozostanie w dobrym stanie technicznym przez wiele lat i może zostać bezpiecznie udostępniona zwiedzającym, co wcześniej nie było możliwe” – powiedział Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji.

Prace konserwatorskie objęły elewacje i kominy budynku, drewnianą konstrukcję dachu oraz posadzki. Części ścian zewnętrznych i komina zostały również wyprostowane. Istotnym elementem było przywrócenie oryginalnych stropów wykonanych z płyt supremowych, które zostały usunięte w 2006 roku ze względu na zły stan belek stropowych. Dzięki temu historyczne wnętrza odzyskały ważny element swojego pierwotnego wyglądu” – powiedziała Alicja Duda, kierująca projektem konserwacji budynku.

Pracom towarzyszyły badania archeologiczne, w wyniku których zidentyfikowano i udokumentowano liczne struktury oraz elementy stanowiące pozostałości infrastruktury obozowej, a także warstwy stratygraficzne i przedmioty świadczące o funkcjonowaniu obozu.

Budynek łaźni, obecnie dostępny dla zwiedzających, znajduje się w najstarszej części Auschwitz II-Birkenau, gdzie pierwsi więźniowie zostali osadzeni w marcu 1942 roku. Budowę ukończono dwa miesiące później. Obiekt obejmował m.in. prysznice, łaźnię oraz latryny dla więźniów. Szczególnym elementem są komory dezynfekcyjne, w których odzież odkażano przy użyciu pary oraz gazu Cyklon B. Wewnątrz zachowały się elementy instalacji wodnej i elektrycznej, metalowe haki, rury i armatura. Na ścianach komory dezynfekcyjnej z użyciem Cyklonu B widoczne są do dziś niebieskie przebarwienia, będące śladem użycia cyjanowodoru.

Kompleksowa konserwacja budynku została przeprowadzona w ramach Globalnego Planu Konserwacji, opracowanego przez Muzeum w 2009 roku. Jego celem jest zabezpieczenie wszystkich pozostałości byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Realizacja planu jest możliwa dzięki finansowaniu zapewnianemu przez Fundację Auschwitz-Birkenau.„Łaźnia jest siódmym murowanym budynkiem w sektorze BI byłego obozu Auschwitz II-Birkenau, który przeszedł kompleksową konserwację finansowaną przez Fundację. Dotychczas udostępniono zwiedzającym cztery baraki więźniarskie, latrynę oraz kuchnię. Dzięki zakończeniu tego projektu możemy zaprezentować kolejny aspekt rzeczywistości obozowej” – podkreśliła Agnieszka Tanistra-Różanowska, kierowniczka Planu Generalnego Ochrony.

16 października ministrowie odpowiedzialni za edukację we wszystkich krajach związkowych Niemiec wzięli udział w specjalnym zwiedzaniu online Miejsca Pamięci Auschwitz za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”.

Zwiedzanie umożliwia poznanie dwóch części byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady: Auschwitz I oraz Auschwitz II-Birkenau, niezależnie od miejsca, w którym znajdują się uczestnicy.

Zwiedzanie prowadzone jest na żywo. Edukator korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki, dokumentów oraz świadectw Ocalałych.

Wydarzenie odbyło się w ramach Konferencji Ministrów Edukacji (Kultusministerkonferenz – KMK), która miała miejsce w Berlinie.

„Zbrodnie narodowego socjalizmu nigdy nie mogą zostać przemilczane ani zapomniane” – powiedziała Simone Oldenburg, przewodnicząca Konferencji Ministrów Edukacji oraz minister edukacji Meklemburgii-Pomorza Przedniego.

„Zwiedzanie online na żywo z przewodnikiem ma ogromne znaczenie w skutecznym przekazywaniu wiedzy o Zagładzie młodemu pokoleniu – zwłaszcza tam, gdzie osobista wizyta w tym miejscu nie jest możliwa. Kultura pamięci stanowi fundament naszej demokracji – chroni przed fałszowaniem historii oraz ponownym wzrostem ideologii pogardy wobec człowieka” – dodała.

„Edukacja o Auschwitz i zbrodniach Zagłady jest moralną odpowiedzialnością wszystkich narodów” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.

„Nie chodzi wyłącznie o historię, lecz o odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń. Fundacja Auschwitz-Birkenau jest partnerem dla rządów i instytucji edukacyjnych na całym świecie w rozwijaniu nowoczesnych narzędzi wspierających realizację tej misji. Fakt, że ministrowie edukacji wszystkich niemieckich krajów związkowych wspólnie odwiedzili Miejsce Pamięci, pokazuje, jak istotne jest osobiste zaangażowanie liderów w edukację o Zagładzie. To przykład, który powinien inspirować inne państwa do podejmowania podobnych działań – tak aby pamięć i edukacja pozostawały żywą częścią ich polityki edukacyjnej” – dodał.

Kultusministerkonferenz (KMK) jest zrzeszeniem ministrów i senatorów odpowiedzialnych za szkolnictwo, szkolnictwo wyższe, naukę i kulturę w 16 krajach związkowych Niemiec. Do jego głównych zadań należy koordynacja polityki edukacyjnej oraz umożliwienie krajom związkowym podejmowania wspólnych decyzji i uzgodnień w sprawach o znaczeniu ponadregionalnym w obszarze edukacji, szkolnictwa wyższego i kultury.

Specjalna platforma online „Auschwitz. In Front of your Eyes” została opracowana we współpracy Muzeum, Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz firm AppsFlyer i DISKIN.

Zwiedzanie online z przewodnikiem dostępne jest dla grup ze szkół, uczelni, instytucji edukacyjnych, muzeów oraz firm. Grupa może uczestniczyć wspólnie (korzystając z jednego ekranu w większej sali) lub indywidualnie (każdy uczestnik na własnym urządzeniu). Rezerwacji można dokonać na stronie visit.auschwitz.org .

Instytucje zainteresowane rezerwacją zwiedzania online dla większej liczby grup w różnych terminach proszone są o bezpośredni kontakt z Fundacją Auschwitz-Birkenau: education@fab.org.pl