Aktualności
Prof. Jürgen Rüttgers, członek Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau, został uhonorowany „Światłem Pamięci” – najwyższym wyróżnieniem Muzeum Auschwitz. Nagrodę wręczył mu 29 kwietnia w Düsseldorfie dyrektor Muzeum Auschwitz, dr Piotr M. A. Cywiński. Szczególnie istotnym aspektem działalności publicznej laureata jest jego zaangażowanie na rzecz zachowania autentyzmu Miejsca Pamięci Auschwitz.
Jako premier Nadrenii Północnej-Westfalii, ale też po zakończeniu działalności politycznej, Jürgen Rüttgers należał do tych polityków, którzy wspierali zaangażowanie zarówno niemieckiego rządu federalnego, jak i niemieckich krajów związkowych we wsparcie Fundacji Auschwitz-Birkenau, której celem jest finansowanie długofalowych prac konserwatorskich oraz ochrona wszystkich autentycznych pozostałości po obozie Auschwitz.
– Powstanie Fundacji Auschwitz-Birkenau, a zatem cały proces zachowania autentyzmu, byłoby niemożliwe bez osobistego zaangażowania prof. Jürgena Rüttgersa już u zarania tego projektu. Zrozumiał on doskonale, jak ważne jest obcowanie z autentyzmem w edukacji przyszłych pokoleń, szczególnie tych, które nie doświadczyły okrucieństwa drugiej wojny światowej i Zagłady, a także nie mogły obserwować ogromnego powojennego trudu budowania wspólnej Europy – powiedział dr Piotr M. A. Cywinski, dyrektor Muzeum Auschwitz.
Ogromna rola Jürgena Rüttgersa polegała przede wszystkim na wzmacnianiu przekonania, że autentyzm wszystkich pozostałości po niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zagłady Auschwitz musi zostać zabezpieczony przez stabilny, międzynarodowy system wsparcia.
Jürgen Rüttgers urodził się w 1951 r. w Kolonii. Studiował prawo i historię. Od 1987 r. był posłem do Bundestagu, gdzie zajmował się przede wszystkim polityką naukową, technologiczną i edukacyjną.
W latach 1994–98 kierował federalnym resortem edukacji, nauki, badań i technologii, a w latach 2005–10 był premierem Nadrenii Północnej-Westfalii. Po zakończeniu aktywnej kariery politycznej pozostał obecny w życiu publicznym jako prawnik, wykładowca akademicki oraz członek i współpracownik instytucji zajmujących się pamięcią historyczną, dialogiem międzynarodowym i relacjami niemiecko-polskimi oraz niemiecko-izraelskimi.
Światło Pamięci, to nagroda ustanowiona i przyznawana przez dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau za wybitny wkład w edukację o Auschwitz i Zagładzie. Jest ona uhonorowaniem osób zajmujących się podtrzymywaniem i przekazywaniem pamięci o niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zagłady Auschwitz.
Dotychczas nagrodą tą zostali uhonorowani: Profesor Władysław Bartoszewski, Krystyna Oleksy, Avner Shalev, Serge Klarsfeld, Luis Ferreiro, Romani Rose, Piotr Setkiewicz oraz Michael Berenbaum.
Z okazji Yom HaShoah, żydowskiego Dnia Pamięci o Ofiarach Zagłady, wiceprzewodnicząca Sabine Verheyen, wiceprzewodnicząca Pina Picierno oraz poseł do Parlamentu Europejskiego Oliver Schenk, wspólnie z Fundacją Auschwitz-Birkenau, zorganizowali specjalne wydarzenie upamiętniające w siedzibie Parlamentu Europejskiego.
Wydarzenie, które odbyło się w dniach poprzedzających Yom HaShoah, miało na celu oddanie hołdu ofiarom Zagłady oraz podkreślenie odpowiedzialności instytucji europejskich za zachowanie pamięci o Shoah. W czasie, gdy pamięć o przeszłości słabnie, a uwaga opinii publicznej ulega rozproszeniu, organizatorzy podkreślili konieczność jej podtrzymywania oraz ostrzegania przed zagrożeniami wynikającymi z odczłowieczenia, antysemityzmu i obojętności.
„Wczoraj tysiące osób wzięło udział w Marszu Żywych z Auschwitz do Birkenau. Także tutaj, w Parlamencie Europejskim, musimy mówić o historii, przekazywać jej lekcje i ostrzegać przed zagrożeniami wynikającymi z antysemityzmu, aby nigdy więcej nie powróciły” – powiedziała pierwsza wiceprzewodnicząca Sabine Verheyen. Podkreśliła, że Parlament Europejski stanowczo sprzeciwia się nienawiści wobec Żydów w Europie i konsekwentnie działa na rzecz zwalczania antysemityzmu we wszystkich jego formach.
„Naszym zobowiązaniem jest zwalczanie antysemityzmu w Europie wszystkimi dostępnymi środkami. Dlatego współpracowaliśmy ponad podziałami politycznymi, aby zaprosić Fundację Auschwitz-Birkenau do Parlamentu Europejskiego. Ta inicjatywa w wyjątkowy sposób umożliwia uczestnikom wirtualne doświadczenie wizyty oraz bezpośredni kontakt z przewodnikami na miejscu. To jednocześnie niezwykle wartościowe doświadczenie edukacyjne i forma upamiętnienia” – dodała Sabine Verheyen.
„Pamięć nigdy nie jest abstrakcyjna. Staje się realna, gdy widzimy imiona na walizkach, buty ofiar i ślady zniszczonych istnień. Auschwitz pokazuje, co dzieje się, gdy ludzi pozbawia się godności i sprowadza do numerów. Pamiętanie o Shoah nie jest więc wyłącznie obowiązkiem moralnym – jest również odpowiedzialnością polityczną. Demokratyczna Europa może pozostać silna tylko wtedy, gdy broni prawdy historycznej, przeciwstawia się antysemityzmowi i odrzuca wszelkie próby relatywizowania lub zapominania o zbrodniach Zagłady. Odwrócenie się od pamięci oznaczałoby odwrócenie się od fundamentów naszej demokracji” – powiedział poseł do Parlamentu Europejskiego Oliver Schenk.
Fundacja Auschwitz-Birkenau z uznaniem przyjęła możliwość wprowadzenia pamięci o Miejscu Pamięci do Parlamentu Europejskiego i podkreśliła znaczenie edukacji oraz upamiętniania w przeciwdziałaniu nienawiści i nietolerancji.
„Auschwitz to nie tylko miejsce pamięci, lecz także ostrzeżenie. Każde pokolenie musi zrozumieć, że nienawiść, wykluczenie i antysemityzm nie zaczynają się od przemocy, lecz od słów, obojętności i podważania godności człowieka. Jesteśmy wdzięczni, że możemy przekazać to przesłanie w Parlamencie Europejskim wspólnie z naszymi partnerami” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.
„Auschwitz symbolizuje najgłębszy upadek cywilizacji europejskiej, wobec którego kształtowały się powojenne wysiłki wspólnoty europejskiej i na którym oparto powstanie Unii Europejskiej. Każdy, kto staje przed pozostałościami Auschwitz, powinien mieć tego pełną świadomość. Demokracja, godność człowieka i wolność nigdy nie są dane raz na zawsze. Naszym zadaniem jest nie tylko zachowanie tego miejsca, lecz także zachowanie prawdy i przekazywanie jej tym, którzy chcą słuchać i kształtować na jej podstawie swoją odpowiedzialność moralną” – powiedział dr Piotr Cywiński, dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Organizatorzy potwierdzili swoje zaangażowanie w dalsze działania na rzecz rozpoznawania, zwalczania i zapobiegania antysemityzmowi — niezależnie od jego źródeł.
Wydarzenie obejmowało zwiedzanie wirtualne na żywo byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Uczestnicy byli prowadzeni w czasie rzeczywistym przez edukatora za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”, z wykorzystaniem materiałów historycznych, świadectw Ocalałych oraz transmisji na żywo z terenów Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau. W trakcie wydarzenia uczestnicy mieli możliwość zadawania pytań oraz bezpośredniego kontaktu z przewodnikiem.
Fundacja Auschwitz-Birkenau nawiązała współpracę z Echoes & Reflections, jednym z najważniejszych programów edukacyjnych dotyczących Zagłady w Stanach Zjednoczonych. Dzięki temu nauczyciele szkół średnich w USA będą mogli korzystać z platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”, oferującej zwiedzanie online z przewodnikiem Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau dla uczniów.
W 2026 roku Fundacja oraz Echoes & Reflections zapewnią grupom nauczycieli bezpłatny dostęp do zwiedzania online. Umożliwi to wykorzystanie tego nowoczesnego narzędzia edukacyjnego, a następnie jego wdrożenie w szkołach i lokalnych społecznościach.
„Potencjalna skala tej współpracy ma dla nas szczególne znaczenie. Od momentu powstania w 2005 roku program Echoes & Reflections dotarł do ponad 175 000 edukatorów, którzy mają możliwość dotarcia do milionów uczniów w całych Stanach Zjednoczonych. Otwiera to realną szansę na wprowadzenie edukacji opartej na autentycznym miejscu byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz do amerykańskich klas” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.
„Z ogromnym entuzjazmem rozpoczynamy tę współpracę. Możliwość wirtualnego przeniesienia amerykańskich edukatorów do tego ważnego miejsca historii Shoah bez wątpienia wzmocni ich wiedzę oraz kompetencje dydaktyczne, pogłębiając proces nauczania i zrozumienia wśród uczniów” – powiedziała Lindsay J. Friedman, dyrektor zarządzająca programu Echoes & Reflections.
W ramach wspólnej inicjatywy każde zwiedzanie online będzie uzupełnione o dodatkowy komponent edukacyjny przygotowany przez Echoes & Reflections. Obejmie on wskazówki dla nauczycieli dotyczące przygotowania uczniów do udziału w zwiedzaniu, a także dostęp do dodatkowych materiałów dydaktycznych oraz rekomendacji pedagogicznych. Program opracuje również zestaw zasobów online wspierających nauczycieli w przygotowaniu oraz omówieniu tego doświadczenia z uczniami.
Dla Fundacji Auschwitz-Birkenau współpraca ta stanowi istotny krok w kierunku poszerzenia międzynarodowego zasięgu edukacji o Auschwitz i Shoah. Udostępnienie programu „Auschwitz. In Front of your Eyes” nauczycielom w Stanach Zjednoczonych nie tylko umożliwia dotarcie do szerokiego grona odbiorców, dla których osobista wizyta w Miejscu Pamięci często nie jest możliwa, lecz także wspiera rzetelną, pogłębioną edukację opartą na autentyczności i wiarygodnej narracji historycznej.
Echoes & Reflections jest programem partnerskim Anti-Defamation League (ADL), USC Shoah Foundation oraz Yad Vashem.
Ponad 200 000 uczniów z przeszło 10 000 włoskich szkół wzięło udział w specjalnym, pilotażowym zwiedzaniu online Miejsca Pamięci Auschwitz. Wydarzenie było możliwe dzięki platformie „Auschwitz. In Front of your Eyes”.
Zwiedzanie online odbywa się na żywo. Omawiając kluczowe zagadnienia związane z historią niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, edukator korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki, dokumentów oraz świadectw Ocalałych. Uczestnicy mają również możliwość interakcji z przewodnikiem i zadawania pytań. Wszystko to pozwala na pogłębione zrozumienie historii i jej kontekstów, mimo braku fizycznej obecności w Miejscu Pamięci.
Rozwój platformy stworzonej dla Miejsca Pamięci Auschwitz jest możliwy dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Auschwitz-Birkenau, pochodzącemu ze środków spoza głównego funduszu przeznaczonego na prace konserwatorskie.
„To wydarzenie, w którym uczestniczyły dziesiątki tysięcy włoskich uczniów, stanowi przełomowy moment, pokazujący potencjał nowoczesnej edukacji w służbie pamięci. Taka skala była wyjątkowym wyrazem solidarności związanym z obchodami 81. rocznicy wyzwolenia Auschwitz i wymagała zastosowania specjalnych rozwiązań technologicznych. Jednocześnie istotą platformy ‘Auschwitz. In Front of your Eyes’ pozostaje bezpośredni dialog, umożliwiający pracę w grupach liczących od 20 do 30 osób. Tylko w tak kameralnych warunkach każdy uczestnik ma możliwość zabrania głosu, zadania pytania przewodnikowi i pełnego zaangażowania się w tę trudną lekcję historii” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.
„Wyjazdy do Auschwitz, które przez lata były dostępne jedynie dla niewielkich grup uczniów, dzięki tej technologii stały się doświadczeniem zbiorowym. Dziś to wirtualne zwiedzanie pozwoliło dotrzeć do około 200 000 uczniów. Chciałbym podziękować włoskiemu Ministerstwu Edukacji i Zasług oraz Miejscu Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau za umożliwienie realizacji tego przedsięwzięcia” – powiedział Amedeo Spagnoletto, dyrektor Museo Nazionale dell’Ebraismo Italiano e della Shoah w Ferrarze.
Zwiedzanie z 26 stycznia miało charakter pilotażowy. Sygnał wideo z platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes” był retransmitowany za pośrednictwem dodatkowej aplikacji, ponieważ system nie obsługuje tak dużej liczby jednoczesnych połączeń. W ramach wydarzenia zaprezentowano również fragmenty świadectw trzech włoskich Ocalałych z Auschwitz: Shlomo Venezii, Piero Terraciny i Settimii Spizzichino.
„Apeluję do rządów i instytucji na całym świecie o systemowe wspieranie tej formy edukacji zdalnej. Dzięki zaangażowaniu darczyńców Fundacji bariery geograficzne i finansowe przestają być przeszkodą, jednak to od decyzji państw zależy, czy każdy uczeń – niezależnie od miejsca zamieszkania – będzie miał szansę na osobiste spotkanie z historią Auschwitz. Pamięć jest naszą wspólną odpowiedzialnością i wymaga zarówno nowoczesnych narzędzi, jak i odważnych decyzji które wspierają edukatorów” – podkreślił Wojciech Soczewica.
W przesłaniu wideo skierowanym do uczniów, włoski Minister Edukacji i Zasług Giuseppe Valditara powiedział: „Jedno pytanie mnie porusza: jak możemy być obecni w tym miejscu pamięci? Jak możemy je naprawdę zrozumieć? Sama wizyta tego miejsca nie wystarczy – potrzebna jest świadomość. Dźwięki, znaki i drogi Auschwitz mają znaczenie. Gdy myślę o dźwiękach, wyobrażam sobie to, co deportowani mogli słyszeć w wagonach towarowych – dźwięki rozpaczy. Te 80 lat pomogło nam dojrzeć, uświadomiło nam, że każdy człowiek ma godność i że nikt nie powinien być oceniany przez pryzmat uprzedzeń. Ta świadomość jest największym dziedzictwem tych 80 lat. Moją prawdziwą, szczerą obawą jest to, że może ona zostać utracona – byłaby to druga tragedia”.
„Bycie tutaj jest dla mnie głęboko poruszające. Pamięć to odpowiedzialność. Dziś dzielimy wspólną europejską historię. Naszą historię” – powiedziała Noemi Di Segni, przewodnicząca Związku Wspólnot Żydowskich we Włoszech.
Zwiedzanie online przeznaczone jest dla grup takich jak szkoły, uczelnie, instytucje edukacyjne, muzea czy firmy. Uczestnicy mogą brać udział wspólnie, korzystając z jednego ekranu w większej sali, lub indywidualnie – każdy na własnym urządzeniu. Zalecany minimalny wiek uczestników to 15 lat.
Szkoły, instytucje lub firmy zainteresowane rezerwacją zwiedzania online dla większej liczby grup proszone są o indywidualny kontakt z Fundacją Auschwitz-Birkenau w celu ustalenia szczegółów: education@fab.org.pl.
Minister spraw zagranicznych i handlu Irlandii, Helen McEntee, ogłosiła przekazanie 100 000 euro na rzecz Fundacji Auschwitz-Birkenau w celu wsparcia rozwoju zwiedzania online Miejsca Pamięci dla uczniów szkół średnich w Irlandii.
Minister spraw zagranicznych i handlu Irlandii, Helen McEntee, ogłosiła przekazanie 100 000 euro na rzecz Fundacji Auschwitz-Birkenau w celu wsparcia rozwoju zwiedzania online Miejsca Pamięci dla uczniów szkół średnich w Irlandii.
Program obejmie ponad 600 irlandzkich szkół i ma na celu wzmocnienie świadomości historycznej wśród młodego pokolenia, tak aby uczniowie rozumieli skalę zbrodni Zagłady oraz podejmowali refleksję nad tym, jak można zapobiegać jej powtórzeniu.
Zwiedzanie online z przewodnikiem realizowane jest za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”.
Zwiedzanie odbywa się na żywo. Edukator korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki, dokumentów oraz świadectw Ocalałych. Platforma umożliwia również interakcję z przewodnikiem oraz zadawanie pytań.
