Aktualności

Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Zagłady Fundacja Auschwitz-Birkenau informuje o otrzymaniu dobrowolnej darowizny w wysokości 500 000 dolarów amerykańskich od Stanów Zjednoczonych na wsparcie realizacji wystawy Auschwitz Art Exhibit, umożliwiającej prezentację 4 000 szkiców, rysunków i obrazów stworzonych przez więźniów oraz Ocalałych z niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Większość z tych prac nigdy wcześniej nie była prezentowana.

Darowizna ta odzwierciedla wieloletnie zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w edukację o Zagładzie, upamiętnianie, dialog i badania, a także w przeciwdziałanie antysemityzmowi. Ma ona na celu wsparcie i wzmocnienie działań na rzecz utworzenia stałej wystawy, która odda hołd odporności i człowieczeństwu osób, które przetrwały niewyobrażalne cierpienie.Wsparcie to stanowi kontynuację wcześniejszego zaangażowania Stanów Zjednoczonych na rzecz Fundacji Auschwitz-Birkenau, które łącznie wyniosło 18 milionów dolarów, w tym – ostatnio – 1 milion dolarów przeznaczony na rozwój zwiedzania online na żywo „Auschwitz. In Front of your Eyes”.

Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau, powiedział: „Fundacja jest wdzięczna Stanom Zjednoczonym za ich niezmienne wsparcie naszej misji ochrony najdelikatniejszych i najbardziej unikatowych wizualnych świadectw tego miejsca — rysunków osób, które tu cierpiały. Choć to wsparcie stanowi ważny krok w realizacji projektu Auschwitz Art Exhibit, działania Fundacji wymagają trwałego zaangażowania całej społeczności międzynarodowej. W obliczu narastającego na świecie zjawiska zniekształcania historii Zagłady apelujemy do naszych partnerów na całym świecie o przyłączenie się do tych działań. Zachowanie tej historii nie jest zadaniem lokalnym — to zobowiązanie, które wszyscy mamy wobec ofiar i Ocalałych”.

Fundacja Auschwitz-Birkenau dziękuje Stanom Zjednoczonym za ich zaangażowanie w promowanie rzetelnej edukacji o Zagładzie, ochronę dziedzictwa żydowskiego w Polsce oraz wspieranie edukatorów w przekazywaniu tej historii z należytą wrażliwością i odpowiedzialnością.

Fundacja Auschwitz-Birkenau jest przekonana, że dzięki temu wsparciu będzie mogła jeszcze skuteczniej oddawać hołd ofiarom, chronić dziedzictwo Ocalałych oraz wzmacniać działania na rzecz przeciwdziałania nienawiści we wszystkich jej formach. Wspólnie możemy sprawić, że lekcje płynące z historii Zagłady będą prowadzić nas ku bezpieczniejszej i bardziej odpowiedzialnej przyszłości.

W 2026 roku pięćdziesiąt grup uczniów z Badenii-Wirtembergii weźmie udział w zwiedzaniu online Muzeum Auschwitz za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”. Jest to rezultat wyjątkowego porozumienia zawartego pomiędzy Ministerstwem Kultury, Młodzieży i Sportu kraju związkowego a Fundacją Auschwitz-Birkenau.

Badenia-Wirtembergia jest pierwszym niemieckim krajem związkowym, który zdecydował się na tak szerokie wykorzystanie platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”, umożliwiającej zwiedzanie online na żywo z przewodnikiem byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.

„Niepokojące jest to, jak wielu młodych ludzi wie dziś bardzo niewiele o Zagładzie — tej potwornej zbrodni przeciwko ludzkości. Pamięć i zrozumienie dają młodemu pokoleniu zdolność rozpoznawania pojawiających się zagrożeń i przeciwstawiania się im. Wspólnie z Fundacją Auschwitz-Birkenau, której dziękuję za doskonałą współpracę, umożliwimy naszym szkołom zdobycie tej ważnej wiedzy dzięki wirtualnym wizytom w Miejscu Pamięci Auschwitz” – powiedziała Theresa Schopper, minister kultury Badenii-Wirtembergii.

Zwiedzanie odbywa się na żywo. Edukator korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki i dokumentów, a także ze świadectw Ocalałych. Platforma umożliwia również interakcję z przewodnikiem oraz zadawanie pytań. Wszystko to pozwala na pogłębione zrozumienie historii i jej kontekstów, mimo braku fizycznej obecności w Miejscu Pamięci.

„To porozumienie wpisuje się w misję Fundacji Auschwitz-Birkenau. Naszym podstawowym celem jest ochrona autentyczności Miejsca Pamięci poprzez finansowanie prac konserwatorskich. Jednocześnie dążymy do pozyskiwania dodatkowych środków na wsparcie szeroko zakrojonych działań edukacyjnych. Badenia-Wirtembergia, jako pierwszy kraj związkowy w Niemczech, zdecydowała się na systemowe finansowanie nowoczesnej edukacji historycznej, zapewniając uczniom bezpośredni kontakt z edukacją prowadzoną z autentycznej przestrzeni historycznej” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.

W jego ocenie współpraca z Badenią-Wirtembergią ma charakter modelowego projektu, który może stać się nowym standardem w europejskiej edukacji o Auschwitz i Zagładzie.

„To dopiero początek. Będziemy zachęcać inne kraje związkowe Niemiec oraz rządy innych państw do podejmowania podobnych inicjatyw. Wspólne finansowanie dostępu do wiedzy o historii przekazywanej bezpośrednio z zachowanego Miejsca Pamięci stanowi szczególną inwestycję w odpowiedzialną edukację, mającą na celu budowanie odporności przyszłych pokoleń na fałsz, relatywizację i manipulację historią” – podkreślił.Porozumienie obejmuje nie tylko finansowanie samego zwiedzania online, lecz także przygotowanie pedagogiczne szkół uczestniczących w projekcie. Instytucje będą prowadzić zajęcia przygotowawcze i podsumowujące, a cały projekt zostanie poddany szczegółowej ewaluacji, której wyniki posłużą do jego dalszego doskonalenia i rozwoju.Porozumienie z Badenią-Wirtembergią jest rezultatem współpracy Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz Stałej Konferencji Ministrów Edukacji krajów związkowych Niemiec. W październiku ubiegłego roku prezentacja platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes” dla jej członków zapoczątkowała prace nad wdrożeniem tego systemowego rozwiązania w niemieckich szkołach.

Od 22 stycznia zwiedzający uczestniczący w zwiedzaniu edukacyjnym z przewodnikiem mogą wejść do budynku dawnej łaźni w sektorze BIb obozu Auschwitz II-Birkenau. Ten historyczny obiekt został poddany kompleksowej konserwacji dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Auschwitz-Birkenau.

„Proces konserwacji trwał 33 miesiące i opierał się na kluczowych zasadach: ograniczeniu ingerencji do absolutnego minimum oraz zachowaniu szczególnej dbałości o wszystkie historyczne elementy budynku. Dzięki temu łaźnia pozostanie w dobrym stanie technicznym przez wiele lat i może zostać bezpiecznie udostępniona zwiedzającym, co wcześniej nie było możliwe” – powiedział Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji.

Prace konserwatorskie objęły elewacje i kominy budynku, drewnianą konstrukcję dachu oraz posadzki. Części ścian zewnętrznych i komina zostały również wyprostowane. Istotnym elementem było przywrócenie oryginalnych stropów wykonanych z płyt supremowych, które zostały usunięte w 2006 roku ze względu na zły stan belek stropowych. Dzięki temu historyczne wnętrza odzyskały ważny element swojego pierwotnego wyglądu” – powiedziała Alicja Duda, kierująca projektem konserwacji budynku.

Pracom towarzyszyły badania archeologiczne, w wyniku których zidentyfikowano i udokumentowano liczne struktury oraz elementy stanowiące pozostałości infrastruktury obozowej, a także warstwy stratygraficzne i przedmioty świadczące o funkcjonowaniu obozu.

Budynek łaźni, obecnie dostępny dla zwiedzających, znajduje się w najstarszej części Auschwitz II-Birkenau, gdzie pierwsi więźniowie zostali osadzeni w marcu 1942 roku. Budowę ukończono dwa miesiące później. Obiekt obejmował m.in. prysznice, łaźnię oraz latryny dla więźniów. Szczególnym elementem są komory dezynfekcyjne, w których odzież odkażano przy użyciu pary oraz gazu Cyklon B. Wewnątrz zachowały się elementy instalacji wodnej i elektrycznej, metalowe haki, rury i armatura. Na ścianach komory dezynfekcyjnej z użyciem Cyklonu B widoczne są do dziś niebieskie przebarwienia, będące śladem użycia cyjanowodoru.

Kompleksowa konserwacja budynku została przeprowadzona w ramach Globalnego Planu Konserwacji, opracowanego przez Muzeum w 2009 roku. Jego celem jest zabezpieczenie wszystkich pozostałości byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Realizacja planu jest możliwa dzięki finansowaniu zapewnianemu przez Fundację Auschwitz-Birkenau.„Łaźnia jest siódmym murowanym budynkiem w sektorze BI byłego obozu Auschwitz II-Birkenau, który przeszedł kompleksową konserwację finansowaną przez Fundację. Dotychczas udostępniono zwiedzającym cztery baraki więźniarskie, latrynę oraz kuchnię. Dzięki zakończeniu tego projektu możemy zaprezentować kolejny aspekt rzeczywistości obozowej” – podkreśliła Agnieszka Tanistra-Różanowska, kierowniczka Planu Generalnego Ochrony.

16 października ministrowie odpowiedzialni za edukację we wszystkich krajach związkowych Niemiec wzięli udział w specjalnym zwiedzaniu online Miejsca Pamięci Auschwitz za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”.

Zwiedzanie umożliwia poznanie dwóch części byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady: Auschwitz I oraz Auschwitz II-Birkenau, niezależnie od miejsca, w którym znajdują się uczestnicy.

Zwiedzanie prowadzone jest na żywo. Edukator korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki, dokumentów oraz świadectw Ocalałych.

Wydarzenie odbyło się w ramach Konferencji Ministrów Edukacji (Kultusministerkonferenz – KMK), która miała miejsce w Berlinie.

„Zbrodnie narodowego socjalizmu nigdy nie mogą zostać przemilczane ani zapomniane” – powiedziała Simone Oldenburg, przewodnicząca Konferencji Ministrów Edukacji oraz minister edukacji Meklemburgii-Pomorza Przedniego.

„Zwiedzanie online na żywo z przewodnikiem ma ogromne znaczenie w skutecznym przekazywaniu wiedzy o Zagładzie młodemu pokoleniu – zwłaszcza tam, gdzie osobista wizyta w tym miejscu nie jest możliwa. Kultura pamięci stanowi fundament naszej demokracji – chroni przed fałszowaniem historii oraz ponownym wzrostem ideologii pogardy wobec człowieka” – dodała.

„Edukacja o Auschwitz i zbrodniach Zagłady jest moralną odpowiedzialnością wszystkich narodów” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.

„Nie chodzi wyłącznie o historię, lecz o odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń. Fundacja Auschwitz-Birkenau jest partnerem dla rządów i instytucji edukacyjnych na całym świecie w rozwijaniu nowoczesnych narzędzi wspierających realizację tej misji. Fakt, że ministrowie edukacji wszystkich niemieckich krajów związkowych wspólnie odwiedzili Miejsce Pamięci, pokazuje, jak istotne jest osobiste zaangażowanie liderów w edukację o Zagładzie. To przykład, który powinien inspirować inne państwa do podejmowania podobnych działań – tak aby pamięć i edukacja pozostawały żywą częścią ich polityki edukacyjnej” – dodał.

Kultusministerkonferenz (KMK) jest zrzeszeniem ministrów i senatorów odpowiedzialnych za szkolnictwo, szkolnictwo wyższe, naukę i kulturę w 16 krajach związkowych Niemiec. Do jego głównych zadań należy koordynacja polityki edukacyjnej oraz umożliwienie krajom związkowym podejmowania wspólnych decyzji i uzgodnień w sprawach o znaczeniu ponadregionalnym w obszarze edukacji, szkolnictwa wyższego i kultury.

Specjalna platforma online „Auschwitz. In Front of your Eyes” została opracowana we współpracy Muzeum, Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz firm AppsFlyer i DISKIN.

Zwiedzanie online z przewodnikiem dostępne jest dla grup ze szkół, uczelni, instytucji edukacyjnych, muzeów oraz firm. Grupa może uczestniczyć wspólnie (korzystając z jednego ekranu w większej sali) lub indywidualnie (każdy uczestnik na własnym urządzeniu). Rezerwacji można dokonać na stronie visit.auschwitz.org .

Instytucje zainteresowane rezerwacją zwiedzania online dla większej liczby grup w różnych terminach proszone są o bezpośredni kontakt z Fundacją Auschwitz-Birkenau: education@fab.org.pl 

9 października w Miejscu Pamięci Auschwitz odbyło się 15. posiedzenie Komitetu Międzynarodowego Fundacji Auschwitz-Birkenau. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele państw wspierających działania Fundacji na rzecz zachowania Miejsca Pamięci.

Otwierając posiedzenie, Józef Wancer, przewodniczący Komitetu Finansowego Fundacji, który przewodniczył obradom, powiedział: „Ostatnie posiedzenie Komitetu Międzynarodowego w Miejscu Pamięci Auschwitz odbyło się trzy lata temu. To, że możemy dziś być tutaj, w miejscu, które staramy się chronić, ma szczególne znaczenie. Dla mnie osobiście jest to niezwykle ważne, ponieważ moja babcia i jej troje dzieci zostali tutaj zamordowani. Nasze działania mają na celu zapewnienie, aby taka tragedia nigdy więcej się nie powtórzyła”.

Dr Piotr M. A. Cywiński, dyrektor Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau oraz prezes Fundacji Auschwitz-Birkenau, podkreślił: „Praca, którą rozpoczęliśmy wspólnie ponad 15 lat temu, ma ogromne znaczenie. Widzimy, że świat zmienia się w nieprzewidywalny sposób. Nie wiemy, co przyniosą najbliższe miesiące. Trwały pokój może powstać jedynie na fundamencie pamięci.

„Gdy wiele lat temu mówiłem, że pamięć jest kluczem do przyszłości, często słyszałem, że są to słowa, które dyrektor Miejsca Pamięci Auschwitz musi wypowiadać. Dziś jednak widać wyraźnie, jak są one istotne w obliczu zagrożeń, jakie może przynieść przyszłość. Dla mnie rok 2024 trwał tylko pół roku, ponieważ jego druga część była niemal w całości poświęcona przygotowaniom do obchodów 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz. Uważam, że była to prawdopodobnie ostatnia tak duża międzynarodowa uroczystość epoki powojennej. Dziś nie żyjemy już w tej epoce. W obecnym czasie świat potrzebuje wyraźnego i silnego głosu płynącego z tego miejsca. Moim zdaniem rola pamięci będzie w tych trudnych czasach tylko rosnąć. Dziękuję Państwu za wsparcie i obecność”.

Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau, przedstawił sprawozdanie z ostatnich działań, w tym z realizacji dodatkowych projektów edukacyjnych finansowanych – co istotne – ze środków pozyskanych poza Funduszem Kapitału Wieczystego.

„Jednym z bardzo ważnych projektów, które wspieramy, jest utworzenie stałej wystawy sztuki obozowej. Plan wystawy jest gotowy, a prace przygotowawcze zaplanowano na najbliższe siedem lat. W budynku dawnej kuchni obozowej na terenie Auschwitz I powstanie ekspozycja prezentująca prace tworzone przez więźniów w obozie oraz dzieła powstałe po wojnie, autorstwa Ocalałych. Ukazują one szerokie spektrum emocji towarzyszących ludziom w realiach obozowych. Znaczna część szacowanego budżetu w wysokości 24 milionów dolarów została już zabezpieczona. Wśród darczyńców prywatnych znajdują się m.in. Evonik Industries oraz Alfred Landecker Foundation. Proces digitalizacji będzie wspierany przez firmę Google” – powiedział Soczewica.

Wskazał również inne inicjatywy: „Nieustannie rozwijamy projekt zwiedzania online na żywo z przewodnikiem. Wprowadziliśmy nowe języki: czeski, japoński, ukraiński i rosyjski. Obecnie zwiedzanie dostępne jest w 11 językach. Coraz więcej młodych ludzi bierze w nim udział, podobnie jak muzea poświęcone Zagładzie, instytucje oraz szkoły, które włączają je do swoich programów. Co istotne, wielu uczestników podkreśla, że doświadczenie to wzmacnia ich chęć osobistej wizyty w Miejscu Pamięci. Kolejnym projektem jest ‘Picture from Auschwitz’, którego celem jest stworzenie wirtualnej scenografii filmowej – cyfrowej repliki terenu, przeznaczonej dla twórców filmowych, którzy ze względów konserwatorskich nie mogą pracować w autentycznej przestrzeni poobozowej”.

Dodał również: „Warto podkreślić wsparcie dla Międzynarodowego Marszu Żywych w wysokości 150 000 dolarów, dzięki któremu zakończono konserwację wszystkich około 8 000 dziecięcych butów znajdujących się w zbiorach Muzeum”.

Sprawozdanie finansowe Fundacji przedstawił wiceprezes zarządu Łukasz Rozdeiczer-Kryszkowski. W 2024 roku Fundacja przekazała niemal 22 miliony złotych na prace konserwatorskie w Miejscu Pamięci Auschwitz, a w 2025 roku kwota ta wzrośnie do niemal 25 milionów złotych. Ponadto Tomasz Walczak, partner w firmie Deloitte, zaprezentował wyniki audytu sprawozdania finansowego przeprowadzonego przez KPMG.

Istotną częścią spotkania było również omówienie prac konserwatorskich realizowanych w Miejscu Pamięci przy wsparciu Fundacji. Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji, wyjaśnił: „Muzeum dysponuje kompetentnym i doświadczonym zespołem, który realizuje wszystkie prace konserwatorskie. W 2024 roku zakończyliśmy 13 projektów konserwatorskich, przeznaczając na ten cel ponad 21 milionów złotych. W bieżącym roku realizujemy 11 projektów, a dotychczas wydatkowano już 16 milionów złotych. Wszystkie prace prowadzone są zgodnie z najwyższymi standardami konserwatorskimi, co potwierdzają zarówno gremia eksperckie i środowiska naukowe, jak i urząd ochrony zabytków sprawujący nadzór nad tymi działaniami”.

Dodał: „Chciałbym również podkreślić znaczenie dokumentacji, którą tworzymy w trakcie wszystkich prac konserwatorskich. Naszym zadaniem jest zabezpieczenie i zachowanie oryginalnych, historycznych obiektów związanych z funkcjonowaniem KL Auschwitz. Równie istotne jest jednak dokumentowanie prowadzonych działań. W przyszłości dokumentacja ta będzie kluczowym potwierdzeniem autentyczności tych obiektów. Każda osoba będzie mogła w dowolnym momencie zweryfikować, co zostało wykonane, w jaki sposób i w jakim zakresie – zarówno w formie wizualnej, jak i merytorycznej”.

Agnieszka Tanistra-Różanowska, kierowniczka Globalnego Planu Konserwacji, przedstawiła informacje na temat bieżących projektów, w tym prac przy historycznych budynkach oraz ruinach komór gazowych i krematoriów na terenie Auschwitz II-Birkenau, konserwacji malowideł ściennych w Auschwitz I oraz zabezpieczania przedmiotów należących do ofiar, takich jak walizki czy buty dziecięce.

Podkreśliła: „Dokumentacja projektów konserwatorskich jest stale rozwijana – nie tylko fotograficznie, także z wykorzystaniem dronów – ale również poprzez zastosowanie systemów informacji geograficznej (GIS) oraz modelowania informacji o budynku (BIM), w których gromadzone są różnorodne dane dotyczące miejsca oraz obiektów poddawanych konserwacji. Wdrożenie projektu BIM zostało wyróżnione podczas konferencji InfraBIM 2025. Muzeum, jako instytucja realizująca projekt, otrzymało nagrodę w konkursie InfraLIDER właśnie za wykorzystanie tej technologii w ochronie zabytkowej zabudowy poobozowej”.

Oprócz wysłuchania sprawozdań członkowie Komitetu Międzynarodowego mieli również możliwość zapoznania się na miejscu z przebiegiem prac konserwatorskich przy historycznej murowanej łaźni w sektorze BIa Auschwitz II-Birkenau.

Na zakończenie członkowie Komitetu Międzynarodowego wzięli udział w otwarciu wystawy „Błękit pruski” autorstwa Yishai Jusidmana.