Aktualności
W czerwcu 2024 roku rozpoczęto realizację inicjatywy nr 22 pt. „Narzędzia wdrażania strategii edukacyjnej Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, z uwzględnieniem wykorzystania innowacyjnych technologii”.
Projekt realizowany jest we współpracy z Norweskim Centrum Badań nad Holokaustem i Mniejszościami Religijnymi oraz Uniwersytetem SWPS w Warszawie. Poszczególne etapy inicjatywy obejmują opracowanie i ewaluację programów szkoleniowych dla pracowników Muzeum, koncentrujących się m.in. na zarządzaniu projektami, komunikacji, promocji, edukacji, nowych technologiach oraz wyzwaniach związanych z nauczaniem o Auschwitz i Zagładzie.
W kolejnym etapie przygotowano podręcznik wspierający wdrażanie strategii edukacyjnej. Opracowanie pt. „Auschwitz. In Front of your Eyes: A Guide for App Users” powstało z myślą o osobach korzystających ze zwiedzania online Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. Przewodnik opiera się na wynikach badań ankietowych, spotkaniach i rozmowach z uczestnikami zwiedzania tradycyjnego i zdalnego, a także na doświadczeniu specjalistów w dziedzinie edukacji.
Główną część publikacji stanowią rekomendacje dotyczące przygotowania do zwiedzania z wykorzystaniem aplikacji „Auschwitz. In Front of your Eyes” oraz jego podsumowania. Obejmuje ona również zagadnienia związane z odbiorem aplikacji przez użytkowników, narzędziami niezbędnymi w edukacji zdalnej oraz wyzwaniami wynikającymi z przyswajania treści w środowisku cyfrowym.
Przewodnik zawiera także informacje dotyczące powstania aplikacji, jej celów, warunków wdrożenia, aspektów technicznych oraz zasad rezerwacji zwiedzania online. Publikacja dostępna jest w języku polskim i angielskim.
Czterdzieści państw wspiera obecnie Fundusz Kapitału Wieczystego Fundacji Auschwitz-Birkenau, który umożliwia zachowanie autentyczności pozostałości niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.
W grudniu 2024 roku podpisano porozumienia z Serbią, która zadeklarowała wkład w wysokości 357 000 euro, oraz z Albanią, która zobowiązała się przekazać 10 000 euro na rzecz Funduszu.
„W przededniu 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz do grona darczyńców Fundacji dołączyły kolejne dwa państwa Bałkanów. Pokazuje to, że autentyczność zachowanego miejsca historycznego znajduje oddźwięk w regionie, który głęboko pamięta konsekwencje konfliktów i zbrodni. Cieszę się, że potrzeba ochrony Miejsca Pamięci Auschwitz jednoczy i sprzyja budowaniu bliskiej współpracy, czego wyrazem jest rosnąca liczba państw wspierających nasze działania” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.
Celem Fundacji Auschwitz-Birkenau jest finansowanie Globalnego Planu Konserwacji – długofalowego programu zabezpieczającego wszystkie pozostałości obozowe. Nadrzędnym celem tych działań jest zachowanie autentyczności miejsca dla przyszłych pokoleń.
Od 2012 roku Fundacja przeznaczyła ponad 148 milionów złotych na prace konserwatorskie w Miejscu Pamięci Auschwitz, w tym 22 miliony złotych w 2024 roku. Wartość Funduszu Kapitału Wieczystego przekroczyła 180 milionów euro w 2024 roku.
W ostatnich latach Fundacja przeznaczyła również dodatkowe środki na wsparcie działalności edukacyjnej Muzeum. Darczyńcy przekazali na ten cel ponad 3 miliony euro. Środki te są wykorzystywane m.in. na rozwój platformy zwiedzania online „Auschwitz. In Front of your Eyes” oraz szkolenia przewodników
Amerykański nauczyciel Theodore Kempinski został mianowany Honorowym Konsulem Miejsca Pamięci Auschwitz w Stanach Zjednoczonych. Będzie on przede wszystkim wspierał działania prowadzone przez Dyplomację Pamięci Muzeum w stanie Massachusetts.
Haverhill High School w Massachusetts, w której uczy Theodore Kempinski, była pierwszą amerykańską szkołą, która nawiązała współpracę z Fundacją Auschwitz-Birkenau w celu udziału w zwiedzaniu online Miejsca Pamięci Auschwitz za pośrednictwem platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”.
„Jako nauczyciel historii w szkole średniej z 25-letnim doświadczeniem, dziś poświęcam znaczną część swojego życia rozwijaniu współpracy w zakresie edukacji o Zagładzie z różnymi instytucjami. Jako nauczyciel całe swoje życie zawodowe poświęciłem pedagogicznemu wspieraniu uczniów w Haverhill High School. Z czasem zaangażowałem się także w wieloletnie działania społeczne na rzecz wzmocnienia wsparcia dla edukacji publicznej w Massachusetts” – powiedział Theodore Kempinski.
„Dziś łączę te dwa obszary doświadczenia w nowej misji – budowania powiązań między amerykańskim systemem edukacji a podstawowymi źródłami dotyczącymi Shoah. Współpraca między instytucjami może realnie zmieniać życie uczniów” – dodał.
„Inicjatywa społeczności Haverhill, całego okręgu szkolnego oraz lokalnych władz umożliwiła uczniom poznanie historii Auschwitz i Shoah w sposób, który wcześniej był dla nich niedostępny” – powiedział Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.
Nominacja została ogłoszona 22 listopada podczas konferencji edukacyjnej National Council for the Social Studies (NCSS) w Bostonie, w której uczestniczyły tysiące nauczycieli oraz osób zaangażowanych w edukację i popularyzację nauk społecznych w Stanach Zjednoczonych.
„Możliwość spotkania z tak licznym gronem nauczycieli to dla mnie wyjątkowa okazja, aby zachęcić ich do wspólnego udziału w nadchodzących obchodach 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz. Dzięki temu będą mogli uczestniczyć w tym wydarzeniu razem z Ocalałymi i z nami – w swoich szkołach i klasach” – powiedział dyrektor Muzeum, dr Piotr M. A. Cywiński. Szczegóły transmisji będą dostępne na stronie 80.auschwitz.org.
Podczas 104. konferencji NCSS Muzeum oraz Fundacja prezentują amerykańskim nauczycielom interaktywną platformę „Auschwitz. In Front of your Eyes”, umożliwiającą zwiedzanie online na żywo byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady. Prezentowane są również inne działania edukacyjne realizowane przez Dyplomację Pamięci oraz Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.
Zwiedzanie online trwa około dwóch godzin i obejmuje dwie części: Auschwitz I oraz Auschwitz II-Birkenau. Narracja prowadzona jest na żywo przez przewodnika, który korzysta z materiałów multimedialnych, archiwalnych fotografii, dzieł sztuki, dokumentów oraz świadectw Ocalałych. Platforma umożliwia także interakcję z przewodnikiem oraz zadawanie pytań.
Projekt platformy „Auschwitz. In Front of your Eyes”, dedykowanej Miejscu Pamięci Auschwitz, został opracowany we współpracy Muzeum, Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz firm AppsFlyer i DISKIN.
„Udział w konferencji NCSS daje możliwość zaprezentowania nauczycielom i edukatorom z całych Stanów Zjednoczonych technologii, która umożliwia młodzieży pracę z trudną historią Shoah – historią, która ze względu na odległość geograficzną może wydawać się odległa. Refleksja nad mechanizmami nienawiści i odczłowieczenia, które symbolizuje Auschwitz, pozostaje dziś niezwykle aktualna” – powiedział Wojciech Soczewica.
„Jednym z zadań miejsc pamięci jest poszukiwanie nowych form komunikacji, docieranie do coraz szerszych grup odbiorców oraz angażujące przekazywanie wiedzy o przeszłości. Platforma ‘Auschwitz. In Front of your Eyes’ może więc odegrać kluczową rolę w budowaniu świadomości wśród amerykańskich uczniów na temat procesów, które doprowadziły do zbrodni w Auschwitz” – dodał.
Więcej informacji o zwiedzaniu online można znaleźć tutaj. Szkoły i instytucje edukacyjne zainteresowane włączeniem programu do swoich działań proszone są o kontakt mailowy: education@fab.org.pl
Podczas konferencji NCSS odbyła się również debata pt. „What Auschwitz Can Teach Us Today: Holocaust Memory and Its Implications for Future Education”.
W dyskusji wzięli udział Jenn Goss z organizacji Echoes & Reflections, współpracującej z 145 000 nauczycieli i edukatorów w USA; Jeremy Nesoff, dyrektor organizacji Facing History and Ourselves z siedzibą w Bostonie, przygotowującej materiały edukacyjne dla nauczycieli; dyrektor Muzeum Auschwitz, dr Piotr M. A. Cywiński; oraz Theodore Kempinski. Moderatorem dyskusji był Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.
Założona w 1921 roku National Council for the Social Studies jest największym w Stanach Zjednoczonych stowarzyszeniem zawodowym poświęconym wyłącznie edukacji w zakresie nauk społecznych. NCSS wspiera nauczycieli w rozwijaniu i promowaniu tej dziedziny.
1 października w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w Warszawie odbyło się 14. posiedzenie Komitetu Międzynarodowego Fundacji Auschwitz-Birkenau z udziałem przedstawicieli państw wspierających działania Fundacji na rzecz zachowania Miejsca Pamięci Auschwitz. Obok kwestii związanych z konserwacją Miejsca Pamięci, istotnym tematem spotkania były przygotowania do 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz.
Otwierając posiedzenie, przewodniczący Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau Marek Zając podziękował ministrowi Grzegorzowi Karpińskiemu za umożliwienie powrotu spotkań Komitetu Międzynarodowego do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Następnie zwrócił się do członków Komitetu: „Wszyscy zdajemy sobie sprawę, jak ważne jest zachowanie śladów tej tragicznej historii. Konserwacja w Miejscu Pamięci oraz wszystkie związane z nią działania były i pozostają ogromnym wyzwaniem. To praca wymagająca wielkiego zaangażowania”.
„Zbliża się 80. rocznica wyzwolenia KL Auschwitz. Z każdym rokiem jest z nami coraz mniej Ocalałych. Musimy zrobić wszystko, aby ich głos wybrzmiał w tym dniu z pełną siłą – na całym świecie. Musimy zapobiec powrotowi katastrofy nienawiści. To nasz wspólny cel, nasz obowiązek i nasze zadanie” – dodał Zając.
Prezes Fundacji Auschwitz-Birkenau i dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, dr Piotr M. A. Cywiński, podkreślił znaczenie wsparcia Fundacji dla zachowania autentyczności Miejsca Pamięci: „W ubiegłym roku Fundacja przekazała rekordowe 27 milionów złotych na prace konserwatorskie, a łączna kwota wsparcia dla Muzeum od początku działalności Fundacji przekroczyła na początku tego roku 100 milionów złotych”.
Jolanta Banaś-Maciaszczyk, kierowniczka działu konserwacji Muzeum Auschwitz, przedstawiła informacje na temat 14 realizowanych lub niedawno zakończonych projektów konserwatorskich finansowanych przez Fundację. Obejmują one m.in. konserwację murowanych baraków, latryn, kuchni, stacji dezynfekcji oraz ruin krematoriów i komór gazowych na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau, a także zabezpieczanie przedmiotów należących do ofiar, w tym tysięcy butów najmłodszych ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady. Projekty obejmują również ochronę historycznej zieleni, gospodarkę wodną na terenie Birkenau oraz cyfrową dokumentację prowadzonych prac.
„Standardy oraz wysoka jakość prac konserwatorskich wypracowane i stosowane przez konserwatorów Muzeum gwarantują możliwie najdłuższe zachowanie historycznych obiektów w Miejscu Pamięci” – podkreślił podczas spotkania Rafał Pióro, zastępca dyrektora Muzeum ds. konserwacji.
Dyrektor generalny Fundacji, Wojciech Soczewica, zaznaczył, że oprócz podstawowej misji finansowania prac konserwatorskich Fundacja stopniowo rozwija również wsparcie dla działań edukacyjnych, finansowanych ze środków pozyskiwanych poza Funduszem Kapitału Wieczystego.
„Platforma ‘Auschwitz. In Front of your Eyes’, umożliwiająca zwiedzanie online na żywo z przewodnikiem Miejsca Pamięci Auschwitz – obecnie dostępna w siedmiu językach – została uruchomiona w styczniu tego roku. Coraz więcej szkół i instytucji włącza tę formę edukacji do swoich programów. Przykładowo miasto Leeds przeznaczyło środki, aby uczniowie ze wszystkich 44 szkół publicznych mogli odwiedzić Muzeum Auschwitz online. Pracujemy również nad ogólną strategią edukacyjną Muzeum, a wkrótce rozpoczniemy specjalny program szkoleń dla przewodników” – powiedział Wojciech Soczewica.
„Projekt zwiedzania online ma dla nas szczególne znaczenie. Widzimy zainteresowanie tą formą edukacji nie tylko ze strony szkół i instytucji edukacyjnych, lecz także firm, które chcą włączyć refleksję nad procesami odczłowieczenia – na podstawie historii Auschwitz – do etycznych fundamentów swoich organizacji. Jesteśmy również na początku zupełnie nowego projektu – stworzenia wystawy sztuki w budynku dawnej kuchni obozowej na terenie Auschwitz I, prezentującej prace tworzone przez więźniów oraz przez Ocalałych po wyzwoleniu obozu” – dodał dr Cywiński.
Piotr Cywiński odniósł się także do nadchodzącej 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz, która prawdopodobnie będzie ostatnią okrągłą rocznicą z udziałem licznej grupy Ocalałych. Ich słowa będą słyszane na całym świecie, również przez delegacje państwowe zgromadzone przed główną bramą byłego obozu Auschwitz II-Birkenau.
„W centrum uwagi tego dnia będą Ocalali. Nie wiemy jeszcze, ilu z nich będzie mogło być z nami osobiście 27 stycznia – mam nadzieję, że będzie to kilkadziesiąt osób. Należy jednak podkreślić, że podczas obchodów rocznicowych nie będą wygłaszane przemówienia polityczne” – zaznaczył dyrektor Cywiński.
Podczas dyskusji w trakcie posiedzenia Komitetu pojawiło się wiele pytań dotyczących rocznicy, a dyplomaci – na razie nieoficjalnie – sygnalizują obecność licznych delegacji na najwyższym szczeblu.
Główne uroczystości związane z 80. rocznicą wyzwolenia Auschwitz rozpoczną się 27 stycznia o godzinie 16:00 w specjalnym namiocie, który zostanie ustawiony nad bramą byłego obozu Auschwitz II-Birkenau. Jednym z symboli obchodów będzie wagon towarowy tego typu, jakiego Niemcy używali do deportacji Żydów do obozów zagłady.
20 czerwca w warszawskiej siedzibie firmy KPMG, która od początku wspiera działalność Fundacji, odbyło się 19. posiedzenie Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau.
Spotkanie otworzył przewodniczący Rady Marek Zając, a uczestników powitali Andrzej Marczak, szef działu doradztwa podatkowego w Europie Środkowo-Wschodniej w KPMG, oraz Łukasz Ziąbkowski, kluczowy audytor KPMG:
„Działalność charytatywna jest wpisana w nasze DNA i nasze wartości. Nasze działania pro bono mają również wymiar edukacyjny. Cieszymy się, że możemy wspierać działalność Fundacji naszym profesjonalnym doświadczeniem” – powiedział Andrzej Marczak.
„Dążymy do tego, aby nasze audyty były na najwyższym poziomie. Cieszy nas ta wieloletnia współpraca i mamy nadzieję, że będzie kontynuowana” – dodał Łukasz Ziąbkowski.
Prezes Fundacji Auschwitz-Birkenau i dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, dr Piotr M. A. Cywiński, podkreślił w swoim wystąpieniu: „W 2023 roku Fundacja przekazała Muzeum 27 milionów złotych na prace konserwatorskie. To najwyższa kwota od momentu, gdy Fundusz Kapitału Wieczystego rozpoczął wspieranie działań Muzeum w zakresie ochrony Miejsca Pamięci w 2012 roku”.
„Osiągnęliśmy stabilność i stworzyliśmy swoisty parasol ochronny nad Muzeum. Fundacja bierze na siebie ogromny ciężar finansowania prac konserwatorskich” – dodał.
Dyrektor zwrócił również uwagę na znaczenie bieżących działań Fundacji oraz rozwój projektu zwiedzania online „Auschwitz. In Front of your Eyes” dla edukacji o historii niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.
„Obiecaliśmy sobie, że po utworzeniu Funduszu Kapitału Wieczystego zaczniemy także wspierać misję edukacyjną Muzeum. W czasie pandemii COVID-19 stało się jasne, że część narracji musi zostać przeniesiona do przestrzeni online. Rozpoczęliśmy współpracę z firmą AppsFlyer nad stworzeniem nowego rodzaju zwiedzania. W efekcie powstała specjalna platforma do zwiedzania online, którą uruchomiliśmy w styczniu tego roku” – powiedział dyrektor, podkreślając jednocześnie, że rozwój projektu i jego finansowanie są zabezpieczone na przyszłość.
Jednym z kluczowych elementów prezentacji była również nadchodząca 80. rocznica wyzwolenia Auschwitz, do której przygotowania rozpoczęto już w 2023 roku.
„Z powodzeniem rozstrzygnęliśmy przetarg na budowę całej infrastruktury – zarówno głównego namiotu, w którym odbędą się uroczystości, jak i namiotów pomocniczych oraz namiotu prasowego. Planujemy również uruchomienie studia telewizyjnego, które będzie emitować specjalny program przez kilka godzin przed i po wydarzeniu. Transmisja będzie dostępna bezpłatnie – zarówno drogą satelitarną, jak i w internecie. Poprzednie rocznice – 70. i 75. – oglądało od 500 do 700 milionów osób na całym świecie” – powiedział Piotr Cywiński.
Dyrektor Cywiński wspomniał także o planach stworzenia nowej, immersyjnej wystawy sztuki obozowej, która powstanie w budynku dawnej kuchni obozowej na terenie Auschwitz I.
Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau, podkreślił: „Większość działań Fundacji jest kontynuowana. Udało się utrzymać program stypendialny dla ukraińskich konserwatorów, który początkowo był finansowany przez Fundację, następnie przez rząd Niemiec, a w tym roku wspierany jest przez Tajwan”.
„Jesteśmy bardzo wdzięczni za wsparcie projektu zwiedzania online, które otrzymaliśmy od firm Google i Orange. W związku z rozwojem projektów edukacyjnych wspieranych przez Fundację, w tym zwiedzania online, planujemy uruchomienie specjalnego programu szkoleniowego dla przewodników Muzeum. Opracowaliśmy także nową strategię edukacyjną Muzeum, która została sfinansowana przez rząd Norwegii” – dodał.
Podkreślono, że środki przeznaczane na działalność edukacyjną Fundacji nie pochodzą z zysków Funduszu Kapitału Wieczystego, który wspiera wyłącznie prace konserwatorskie.
Fundusz Kapitału Wieczystego utworzony i zarządzany przez Fundację Auschwitz-Birkenau wspierany jest przez blisko 40 państw. Jego obecna wartość przekracza 180 milionów euro. Zyski z inwestowania środków Funduszu przeznaczane są na konserwację Miejsca Pamięci Auschwitz. Na początku bieżącego roku łączna kwota wsparcia Fundacji dla prac konserwatorskich przekroczyła 100 milionów złotych.
Jolanta Banaś-Maciaszczyk, kierowniczka działu konserwacji Muzeum, przedstawiła aktualne informacje dotyczące prac konserwatorskich, obejmujących m.in. przedmioty należące do ofiar Auschwitz – w tym buty dziecięce – oraz działania prowadzone na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau: zabezpieczanie ruin komór gazowych i krematoriów, historycznych budynków murowanych i drewnianych – przede wszystkim baraków więźniarskich, konserwację archiwów i przedmiotów należących do ofiar, metalu z tzw. magazynów Kanady, warstw malarskich oraz zieleni.
Podczas posiedzenia zatwierdzono sprawozdanie merytoryczne z działalności Fundacji za 2023 rok, a także roczne plany działań i plany finansowe. Członkowie Rady zatwierdzili również sprawozdanie finansowe za 2023 rok, które – zgodnie z niezależnym audytem przeprowadzonym przez KPMG – nie budziło zastrzeżeń i przedstawia rzetelny oraz przejrzysty obraz wydatków i przepływów finansowych. Sprawozdanie jest w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami.
